Coca-Cola Türkiye ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 2005’ten itibaren yürütülen “Hayata Artı Gençlik Programı”nın 2009-2010 dönemi proje başvuruları 20 Mart 2009 tarihinde başladı. Çevre sorunlarına gençlerin bakış açısıyla çözüm önerileri getirmek amacıyla yola çıkan ve 1.5 milyon dolarlık fona sahip olan "Hayata Artı Gençlik Programı” 16-26 yaş arasındaki gençlerin projelerine destek veriyor. Çevre odaklı projelere 5-50 bin dolarlık desteğin yanı sıra eğitim ve danışmanlık hizmetleri de sağlanıyor.
“Hayata Artı” Gençlik Programı çerçevesinde desteklenen projeler her yıl Türkiye’nin dört bir yanından gelen başvurular arasından seçiliyor. Çevre alanındaki bir soruna yönelik çözümler üreten projelerin, farkındalık yaratma, yetkinlik geliştirme, etkinlik düzenleme ya da bir araştırma gerçekleştirme gibi uygulamalara odaklanması bekleniyor. Projelerin yerel yönetim ve sivil toplum örgütü işbirliklerini kapsaması, böylece sürdürülebilir olması ise büyük önem taşıyor.
Halen yürütülmekte olan çalışmalar arasında su kaynaklarının ve sulak alanların korunmasına yönelik “Seyfe Kurak Alanı Göl Oluyor”, “Manyas Temiz Suyunu Geri İstiyor”, “Adım Adım Temiz Gediz” projeleri ön plana çıkıyor. “Seyfe Kurak Alanı Göl Oluyor” projesi yerel halkın katılımını sağlayarak göl suyunun kuruma nedenleri ve çözüm yöntemlerini içeren bir eylem planı hazırlıyor. “Manyas Temiz Suyunu Geri İstiyor” projesi göldeki kirlenmenin durdurulması için kamu kuruluşları, özel sektör ve yerel yöneticileri harekete geçirmeyi amaçlıyor. “Adım Adım Temiz Gediz” projesinde, nehirdeki kirlilik konusunda farkındalık yaratma ve öğrencilerin katılımıyla kirliliğin durdurulmasına yönelik bir girişim başlatılacak. Bir başka çevre projesi olan ve Balıkesir’de başlatılan “Bir Damla Bin Verim”de ise amaç, tarımda damla sulama sisteminin teşvikiyle su israfının önlenmesi ve toprak kaybının azaltılması. Su kaynaklarının korunmasına yönelik projelerin dışında gençler Bursa’da güneş enerjisinin gündelik hayatta kullanımını yaygınlaştırmak, Mardin’de ise katı atık yönetimini çevreye hassas hale getirmek için projeler yürütüyor.
Projeler nasıl seçiliyor?
İlk aşamada projenin temel unsurlarına yer veren bir ön başvuru sunulması, proje fikrinin kısa ve özlü bir biçimde açıklanması gerekiyor. Ön başvuru formu bir teknik kurul tarafından değerlendiriliyor. Belirli kriterlere göre değerlendirildikten sonra fikirleri başarılı bulunan ekiplerden temsilciler İstanbul’da düzenlenen “Hayata Artı Buluşması”na çağrılıyor. Bir haftalık bu toplantının amacı, gençlere bir araya gelme ve projelerini atölye çalışmalarında diğer gençler ve uzmanlarla birlikte değerlendirme ve geliştirme olanağı sunmak. Burada eğitime katılan ekipler ana başvuru yapma hakkını elde etmiş oluyor. Ana başvuruların UNDP ve Coca-Cola’nın temsilcilerinin oluşturduğu seçici kurul tarafından değerlendirilmesinden sonra ise Program tarafından desteklenecek projeler belirleniyor.
2009 - 2010 dönemi başvuru takvimi
20 Mart 2009 5. Dönem çağrılarının başlangıcı
15 Mayıs 2009 Ön başvurular için son tarih
22 Haziran 2009 Ön başvuru sonuçlarının açıklanması
12 Temmuz 2009 İstanbul Buluşması
31 Temmuz 2009 Ana başvurular için son tarih
07 Ağustos 2009 Kazananların duyurusu
2009 yılında uygulanan “Hayata Artı” Gençlik Programı Çevre Projeleri
SEYFE KURAK ALANI GÖL OLUYOR
Seyfe Gölü çevresinde açılan su kuyuları ve gölü besleyen kaynakların azalması sonucunda eskiden 25 bin hektarlık alanı kaplayan gölün bugün sadece en derin yerinde su bulunuyor. Gölün kuruması sonucunda gölde tespit edilen 187 kuş türünden 160’sı artık burada barınmıyor. Çölleşme sonucunda tarım alanlarına yayılan tuzlar ise göl çevresindeki toprağı verimsizleştirmiş. Proje süresince yerel inisiyatif canlandırılarak alandaki sorunların sahiplenilmesi de hedefleniyor.
MANYAS TEMİZ SUYUNU GERİ İSTİYOR
Karacabey Ovası’nın sulanması için Manyas Gölü’nden çekilen su ve azalan yağışlar 2007 yılında gölün 2 km geriye çekilmesine, su seviyesinin ise 1,5 m düşmesine neden oldu. Toplu balık ölümlerinin yaşandığı ve kayıkların karaya oturduğu Manyas Gölü’nde geçimini balıkçılıkla sağlayan 8 köy, geçim kaynaklarını kaybetme tehdidiyle karşı karşıya.1987’den bu yana en az 40 kuş türü Manyas'ı terk etti. Proje, Manyas Gölü sulak alan yönetim planını uygulanabilir kılınması ve göldeki kirlenmenin durdurulması için bir Manyas Gönüllüler İnisiyatifi oluşturmayı ve kamu kuruluşları, özel sektör ve yerel yöneticileri harekete geçirmeyi amaçlıyor. Manyas Arşivi oluşturarak gelecekte yapılacak çalışmalara kaynak oluşturulması da söz konusu.
ADIM ADIM TEMİZ GEDİZ
Gediz Nehri, dünyadaki en verimli 7 nehir havzasından biri. Türkiye nüfusunun büyük bir kısmının gıda ihtiyacını karşılamanın yanı sıra, havza 308 bitki ve 270 kuş türüne yaşam alanı sunuyor. Ancak, nehrih hızla kirlenmesi Gediz havzasındaki çiftçileri ve Gediz’den beslenen tüm canlı türlerinin sağlığını tehdit ediyor. “Adım Adım Temiz Gediz” projesi, nehrin kirlenmesine yol açan temel aktörlerin faaliyetlerini izleyen, raporlayan ve bunlar üzerinde baskı oluşturan bir “Gediz Çevre İnsiyatifi” oluşturmayı amaçlıyor.
BİR DAMLA BİN VERİM HER YERDE
Tatlı su kaynakları giderek tükenen Türkiye 25 yıl içinde su fakiri bir ülke olma tehlikesiyle karşı karşıya. Su kaynaklarının yüzde 75’i tarımsal sulamada kullanılan yöntemler nedeniyle tükeniyor. Sulamada seçilen yöntemler sadece temiz su kaynaklarını tüketmekle kalmayıp toprakta verimsizliğe de yol açıyor. “Bir Damla Bin Verim Her Yerde” Projesi tarımda su tüketiminde yüzde 70’e varan tasarruf ve yüzde 50’ye varan verim artışı sağlayan damla sulama sistemini Balıkesir’de yaygınlaştırarak bin çiftçinin sulama yöntemini değiştirmesine odaklanıyor.
YÜZDE YÜZ DÖNGÜ
Türkiye büyük bir yenilenebilir enerji potansiyeline sahip olmasına karşın, enerji ihtiyacının %75’i yüksek derecelerde karbon emisyonuna yol açan fosil yakıtlarla karşılanıyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarından biri olan güneş enerjisi Türkiye’de şu anda kişi başına tüketilen enerjinin 5000 katını üretme potansiyeline sahip. % 100 Döngü projesiyle ısı ve elektrik ihtiyaçları güneş enerjisiyle karşılanan bir sera ve iki hobi evinden oluşan bir örnek alan oluşturularak yenilenebilir enerji kaynaklarının gündelik hayatta kullanımını teşvik etmek ve yaygınlaştırmak hedefleniyor.
ATIK ŞAHESERLER
Türkiye’de günde yaklaşık 65 bin ton atık üretiliyor ve bu miktarın % 15-20 ’sinin geri dönüşümü mümkün olmasına rağmen halen düzenli depolama yapan belediyelerin ve geri dönüşüm tesislerin sayısı oldukça az. Atık Şaheserler Projesi’yle katı atıkların düzenli olarak toplanarak sanat eserlerine dönüştürülmesiyle Mardin’deki katı atık sorununa dikkat çekmek amaçlanıyor. Projeyle Mardin halkının ve öğrencilerin katılımı ile yapılacak Atık Şaheserler’in Mardin’in farklı yerlerinde sergilenmesiyle katı atıkların geri dönüşümü konusunda farkındalık yaratmak hedefleniyor.
